Эль-Ниньо құбылысымен қатар жүретін құрғақшылық Амазонка ормандарын өртке осал етті. Ғалымдардың пікірінше, өңірде ұзаққа созылатын әрі күшті өрт маусымының бастапқы кезеңі басталды.
2026 жылғы қыркүйектен бері спутниктер Амазонканың орталық және шығыс бөлігінде өрт белсенділігі мен түтін шығарындыларының күрт өскенін анықтады. Өрт ошақтары Манаус және Сантарен қалаларының маңындағы ормандардан Амазонка өзенінің сағасына дейін созылып жатыр.
NASA-ның Aqua спутнигіндегі MODIS құралы 2026 жылғы 12 қазанда Амазонканың екі жағалауындағы өрттерден көтерілген түтінді түсірген. Сол күні Бразилияның Амазонас штатының астанасы Манаусты қою түтін басып, қала билігі ауа сапасы өте нашарлағанын хабарлады: PM2.5 ұсақ бөлшектерінің мөлшері текше метріне 135 микрограммнан асты. Мектептер жабылып, қалалық іс-шаралар және балалардың спорт лигалары тоқтатылды.
NASA-ның Годдард ғарыштық ұшу орталығында жұмыс істейтін Жер жүйелерін зерттеуші Дуглас Мортон өрттердің тропиктер арқылы таралуын Эль-Ниньо бұзатын жауын-шашын тәртібімен байланыстырады. Оның айтуынша, тізбек Индонезиядағы құрғақшылық пен шымтезек өрттерінен басталып, Амазонкадағы өрттердің артуымен жалғасады. Зерттеушілер бұл заңдылықты 2015–2016 және 2023 жылдардағы Эль-Ниньо кезінде де байқаған.
Мортон және әріптестері қараша мен желтоқсанда өрттің Бразилияның Рорайма, Параның солтүстігі және Амапа штаттарына, сондай-ақ Венесуэла, Гайана және Суринамның кей бөліктеріне таралуы мүмкін деп болжайды. 2027 жылғы тамыз бен қыркүйекте Бразилияның оңтүстігіндегі Амазонка өңірлері мен Парагвайда құрғақшылық пен өрт қаупі шегіне жетуі ықтимал.
Мортонның айтуынша, Амазонкадағы орман өрттерінің 99 пайыздан астамын адамдар тұтатады. Биыл Эль-Ниньо күшейткен құрғақшылық ерекше қарқынды болды: Бразилияның Ұлттық метеорология институты Манауста жауын-шашын мөлшері тамызда қалыпты деңгейден 95 пайызға, қыркүйекте 60 пайызға аз болғанын хабарлады.
Сантарен өңірінде бақылаудан шыққан 50–70 өрт жанып жатыр, деді Мэриленд университетінің зерттеушісі Шейн Коффилд. Оның VIIRS спутниктік бақылауларына негізделген талдауы FIRMS жүйесіндегі белсенді өрттер есебімен салыстырғанда Сантарен маңында өрт саны шамамен 40 пайызға көп болуы мүмкін екенін көрсетті. Қою түтін, бұлт және ағаш жамылғысы спутниктердің кей өрттерді анықтауына кедергі келтіреді.
Мортон Манаус және Сантарен маңындағы өрттер 2026 жылғы желтоқсанда немесе 2027 жылғы қаңтарда жаңбырлы маусым басталғанға дейін жалғасуы мүмкін деп күтеді. Ол алдағы өрт толқындарына дайындалуға әлі уақыт барын айтып, адамдарды өрт жағудан барынша бас тартуға шақырды.
